Lịch sử khai sơn
Đôi nét về Chùa Hương (Hương Sơn)
Tên gọi khác: Hương Sơn tự • Chùa Trong (động Hương Tích) • Nam thiên đệ nhất động
- ◈Di tích Quốc gia đặc biệt – Quần thể danh thắng Hương Sơn (xếp hạng năm 2017)
- ◈Quần thể hơn 21 ngôi đền – chùa – hang động trên một diện tích gần 4.000 ha
Hoà thượng đã có nhiều năm hành đạo, hoằng pháp lợi sinh, gìn giữ và phát triển ngôi tam bảo.
Quần thể Hương Sơn gồm hàng chục đền chùa, hang động bên dòng suối Yến — trung tâm là chùa Trong trong động Hương Tích, được Hòa thượng Trần Đạo Viên Quang khai sơn cuối thế kỷ 17. Lễ hội chùa Hương khai hội mùng 6 tháng Giêng, là một trong những đại lễ Phật giáo lớn nhất miền Bắc.
Tương truyền vùng Hương Sơn được phát hiện từ thế kỷ 15, song theo bia ký và truyền thừa, chùa Trong trong động Hương Tích chính thức được Hoà thượng Trần Đạo Viên Quang (Viên Quang chân nhân) khai sơn vào năm Bính Dần (1686), niên hiệu Chính Hoà thứ 7 đời vua Lê Hi Tông.
Năm Canh Dần (1770), chúa Tĩnh Đô vương Trịnh Sâm vãng cảnh, dừng bút đề trên cửa động Hương Tích năm chữ “Nam thiên đệ nhất động” (Động đẹp nhất trời Nam) – danh hiệu lưu truyền đến ngày nay.
Trong kháng chiến chống Pháp (1947), nhiều công trình của quần thể bị tàn phá nặng nề. Từ sau năm 1988, dưới sự chủ trì của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các công trình lần lượt được trùng tu trên nền móng cũ.
Từ năm 2003, Thượng toạ Thích Minh Hiền đảm nhiệm trụ trì, tiếp tục công cuộc trùng hưng già lam, mở rộng đạo tràng và bảo tồn không gian danh thắng – tâm linh độc đáo của miền Bắc.
Xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội (Hà Tây cũ)
Dữ kiện nổi bật
Không gian tự viện
Tuyến hành hương chính: Bến Đục → Đền Trình Ngũ Nhạc → suối Yến → chùa Thiên Trù (Bếp Trời) → động Tiên Sơn → động Hương Tích (chùa Trong).
Chùa Thiên Trù mang kiến trúc “nội công ngoại quốc” với tháp Thiên Thuỷ, tháp Viên Công, gác chuông hai tầng tám mái.
Động Hương Tích sâu hun hút, bên trong tôn trí tượng Phật bà Quan Âm bằng đá xanh tạc năm Quý Sửu (1793) đời Cảnh Thịnh – pho tượng cổ vô giá của Phật giáo Việt Nam.
Hai tuyến phụ Long Vân – Tuyết Sơn được khai mở từ đầu thế kỷ 20, có chùa Long Vân, chùa Bảo Đài và động Tuyết Sơn nổi tiếng linh thiêng.
Pháp bảo lưu giữ
- Pho tượng Phật bà Quan Âm bằng đá xanh, tạc năm 1793 (Cảnh Thịnh), đặt trong động Hương Tích.
- Hệ thống bia đá thời Lê – Nguyễn ghi lại quá trình khai sơn và trùng tu.
- Bút tích “Nam thiên đệ nhất động” của chúa Trịnh Sâm khắc trên vách đá cửa động.
Pháp hội – Đại lễ
Lễ hội Phật giáo lớn và kéo dài bậc nhất Việt Nam, diễn ra suốt mùa Xuân.
Tưởng niệm ngày Đản sinh Bồ tát Quán Thế Âm tại động Hương Tích.
Khoá lễ tạ ơn Tam bảo, hồi hướng công đức cuối mùa hội.
Đạo tràng & khoá tu
- ❀Khoá tu một ngày an lạc tổ chức định kỳ tại chùa Thiên Trù.
- ❀Đạo tràng Hương Sơn tu Bát quan trai mỗi tháng, dành cho Phật tử thập phương.
- ❀Hành hương – thiền hành theo suối Yến vào mùa hoa súng tháng 10 – 11 âm lịch.